behjam
02 شهریور 1401 - 12:52

دغدغه اصلی «ریاضی»، ادبیات بود

تهران- ایرنا- «حسن ریاضی» شاعر، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار آذربایجانی را دلسوز ادبیات این خطه می‌شناسند که برکنار از تعصب و با آگاهی وسیعی که از آن داشت، همواره در راه آموزش و عرضه‌­اش می‌کوشید. حسن ریاضی (ایلدیریم) در بهمن ۱۳۳۷ در روستای جمال‌آباد سراب به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در شهرهای هریس و مهربان و دبیرستان را در تبریز به پایان برد و سپس در دانشگاه علوم پزشکی تهران تحصیلات خود را ادامه داد. حسن ریاضی (ایلدیریم)او از سال ۱۳۵۴ به‌طور جدی فعالیت‌های ادبی و فرهنگی را در حوزه زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی شروع کرد و از بنیانگذاران انجمن‌های ادبی آذربایجانی در تهران بود. وی علاوه ‌بر سرودن شعر و نوشتن مقالات ادبی-اجتماعی، به ترجمه آثار ادبی جهان نیز مشغول بود. حسن ایلدیریم در دو دهه پایانی عمر خود سردبیری فصلنامه بین‌المللی آذری و دبیری انجمن ادبی فرهنگی ساهر را برعهده داشت. از آثار چاپ­ شده­ او می‌توان به «آنا دیلی - آیین نگارش و دستور زبان ترکی آذربایجانی» و دو دفتر شعر «یاغیش یوخوسو» (خواب باران) و «گؤزلریمدن آسیلدیم» (از چشم­‌هایم آویزان شدم) و همچنین مجموعه در حال انتشار سه‌جلدی «شناخت‌نامه­ ناظم حکمت» و دیگر مجموعه اشعار، اشاره کرد. در نخستین سالگرد فقدان این شخصیت چندساحتی، در ادامه چکیده‌­ای از مقالات و یادداشت‌­های بزرگان هنر و فرهنگ این مرز و بوم درباره­ زندگی و آثار او آمده است. ایلدیریم؛ افتخار ادبیات آذربایجان ایلدیریم؛ افتخار ادبیات آذربایجانایلدیریم؛ افتخار ادبیات آذربایجانشمس لنگرودی شاعر برجسته ایران­‌زمین در یادداشتی درباره آرمان حسن ریاضی این چنین قلم را به رشته تحریر در می‌­آورد: «زندگی دکتر حسن ریاضی، تمام و کمال، جسمی ‌و فکری، در راه سعادت انسان می‌گذشت. او پزشک بود و مثل هر پزشک قسم‌­خورده، حفظ سلامت آدمی‌ وظیفه شغلی­‌اش بود، او ادیب بود و در هیچ ­جا برای حفظ سلامت روان انسان جز در دل خود سوگند نخورده بود و به سوگندش وفادار بود و سوگند بزرگ در جهانی که از روزگار ‌هابیل تا امروز، زمان‌­برترین مشغله آدمی ‌تمرین کشتن یکدیگر است. کم نیستند افکار و آرمان‌هایی که راه‌شان از حذف افکار و آرمان‌ها و انسان‌های دیگر می‌گذرد. در نوشته‌های او از چنین ویرانگری‌های انسان‌مدارانه خبری نیست. او کاروان­سرای متزلزل این جهان را می‌شناخت و به امنیت خاطر خفتگان و بیدارشدگان می‌اندیشید. یادش گرامی‌ و راهش زنده باشد.» شمس لنگرودیپرویز پرستویی بازیگر و هنرمند میهن­مان نیز که در زمین­‌لرزه­ سال ۹۱ آذربایجان همکاری نزدیکی با زنده‌­یاد حسن ریاضی داشته است در یک نوشتار از ویژگی‌­های مردم­داری او به این شکل یاد می‌کند: «با دکتر حسن ریاضی عزیز از قبل از انقلاب از طریق زنده یاد نقی سیف جمالی ‌آشنا و دوست شدم و از آن زمان با هم رفیق بودیم. از وقوع زلزله آذربایجان «۲۱ مرداد۹۱» رفاقت ما بیشتر شد. مردی بی­‌ریا، بی‌­تکبر، خوش­ سیما و خوش­ برخورد که تمام وقت خود را صرف جمع­‌آوری کمک به زلزله‌زدگان اختصاص داده بود. بی‌­اغراق ‌آشنایی با ایشان برایم باعث افتخار بود، چرا که ایشان فقط یک پزشک متخصص کار بلد نبود، بلکه: ادیب، نویسنده روشنفکر به معنای واقعی کلمه، افتخار ادبیات آذربایجان، شاعر، روزنامه‌نگار و. . . ما در سرزمینمان پزشک خوب کم نداریم درست مثل خود دکتر حسن ریاضی «ایلدیریم»، ولی دکتری که این همه افتخارات در حوزه ادبیات آذربایجان، شعر، روزنامه‌نگاری، دغدغه‌مندی در مسائل اجتماعی و تلاش در راه آزادی داشته باشد، بی‌تردید کم داریم.» پرویز پرستوییتلاش ریاضی برای فرهنگ و هنر تلاش ریاضی برای فرهنگ و هنرتلاش ریاضی برای فرهنگ و هنراحمد پوری از نویسندگان و مترجمان جریان­‌ساز و به‌نام نیز در مورد نقش حسن ریاضی در رابطه با نحوه­ آشنایی و غنی­‌سازی زبان مادری و البته تسلطش بر ادبیات ایران و جهان در مقاله­‌ای این چنین یادآور می‌شود: «دیدار نخستم با حسن ریاضی نزدیک ۴۰ سال پیش در خانه دوستی بود که علاقمندان به ادبیات به ویژه ادبیات آذربایجان را دور هم جمع می‌کرد. آن روزها من شیفته­ رسول رضا و نیگار رفیع بیگلی بودم و اشعار ناظم حکمت را همواره در کیفم با خود این سو و آن سو می‌­بردم. حسن ریاضی به نوعی مادر دلسوز ادبیات آذربایجان بود. بدون افراط‌گری و تعصب با آگاهی وسیعی که از آن داشت، آن را تیمار می‌­کرد و همواره در راه آموزش و عرضه‌­اش می‌کوشید. دغدغه­ اصلی حسن، ادبیات بود. ادبیاتی جهانی و بدون مرز. در مرکز آن عشق خردمندانه‌اش به ادبیات زبان ترکی به ویژه ترکی آذربایجانی بود. از هر امکانی برای معرفی و نشر این ادبیات بهره می‌گرفت و کوشندگان این راه را زیر بال خود گرد می‌آورد. هرگز دنبال های و هوی و خودنمایی نبود اما گام‌های محکم و غول‌آسایش را هم نمی‌شد از نظر دور داشت. برایم تحسین­‌برانگیز بود که چگونه بی‌­اعتنا به مزد مادی، در هر حرکتی که بتواند ذره‌ای به زبان آذربایجانی یاری رساند و آن را نشر دهد، از وقت و انرژی و کارش مایه می‌گذاشت. باورم نمی‌شد روزی برای یادبود او و نبودنش باید چیزی بنویسم. حسن عزیز رفت و برای من رفتنش دردناک بود، چرا که هم دوستی با ارزش را از دست دادم و هم یاری را که در ترجمه‌ام از زبان ترکی به کمکم می­‌شتافت.» احمد پوریکیومرث کیاست طراح و گرافیست مطرح و صاحب ­سبک در مورد فقدان حسن ریاضی در یک دل­نوشته‌ه­ای از حال و احوال خود می‌نویسد: «اول صبح بیست هشتم مرداد هزار و چهارصد، ضربه را خوردم. فاجعه دوران سخت ما تمام‌­شدنی نیست و خبرها همه دردآور است و این خبر زهرآگین دگرگونم می‌کند و پرواز این مهربان‌ترین شاعر و نویسنده و پزشک، مرد نیک روزگار را باور نمی‌کنم. روزها می‌گذرد و زمان برای ما می‌قبولاند که دیگر وجود این عزیز را نخواهیم دید، ولی زمان سخن دیگری هم دارد: فرزانگان از نیستی به هستی می‌رسند و در این هستی زمان خطی دنیای زندگان به دنیای پیچیده‌تری مبدل می‌شود و شاعر در زمان سیر می‌کند و دوباره و چند باره متولد می‌شود. وقتی شاعر خود حضور ندارد شعر و نوشته‌هایش، صدا و تصویرش چند باره ظهور پیدا می‌کند و هنرمند تکرار می‌شود. وقتی از پرواز می‌گوید، از کوه و رود و چشمه و غنچه و گل و بهار، در فضای هنری طنین‌انداز می‌شود.» کیومرث کیاستسرانجام این چهره فرهنگی کشورمان در ۲۸ مرداد ۱۴۰۰ بر اثر بیماری کرونا چشم از جهان فروبست. *روزنامه‌­نگار و فرزند حسن ریاضی *روزنامه‌­نگار و فرزند حسن ریاضی
منبع: ایرنا
شناسه خبر: 648874